Świadczenie wychowawcze 500+


Od 1 stycznia 2022 r., aby uzyskać prawo do świadczenia 500+ na okres do 30 maja 2022 r., rodzic dziecka, na które obecnie nie pobiera tego świadczenia, musi złożyć wniosek elektronicznie do ZUS.

Stopniowe przejęcie realizacji programu „Rodzina 500+” przez ZUS oznacza, że gminy będą kontynuowały wypłatę świadczeń do końca okresu, na jaki zostały przyznane, czyli do końca maja 2022 r.

Co ważne, wnioski o przyznanie świadczenia 500+ od 1 stycznia 2022 roku będzie można przesyłać tylko drogą elektroniczną na Platformie Usług Elektronicznych (PUE) ZUS, portalu Empatia lub przez bankowość elektroniczną. Ważna zmiana ustawy dotyczy sposobu prowadzenia postępowań w sprawie świadczenia wychowawczego – pisma, informacje i decyzje będą przekazywane w postaci elektronicznej na PUE ZUS i będą tam dostępne dla zalogowanych klientów.

Nowelizacja ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przenosi ustalanie uprawnień do świadczenia wychowawczego oraz jego wypłatę z gmin do ZUS. Zmienia się także sposób wypłaty świadczenia. Zgodnie z nowelizacją świadczenia będą wypłacane wyłącznie bezgotówkowo na wskazany przez wnioskodawcę numer rachunku bankowego.

Kto otrzyma świadczenie od 2022 r.?

  1. Świadczenie wychowawcze przysługuje na dziecko do ukończenia przez nie 18 lat:
  • matce albo ojcu, albo opiekunowi faktycznemu dziecka gdy dziecko wspólnie mieszka oraz pozostaje na utrzymaniu rodzica składającego wniosek,
  • opiekunowi faktycznemu, który opiekuje się dzieckiem i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o przysposobienie dziecka.
  • opiekunowi prawnemu dziecka,
  • rodzicowi zastępczemu dziecka,
  • osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka,
  • dyrektorom placówki opiekuńczo-wychowawczej,
  • dyrektorom regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej,
  • dyrektorom interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego,
  • dyrektorom domu pomocy społecznej.

Kiedy świadczenie nie przysługuje?

Świadczenie wychowawcze nie przysługuje jeśli:

  • dziecko pozostaje w związku małżeńskim,
  • dziecko zostało umieszczone w instytucji, która zapewnia nieodpłatne pełne utrzymanie: w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, schronisku dla nieletnich, zakładzie poprawczym, areszcie śledczym, zakładzie karnym, szkole wojskowej lub innej szkole,
  • pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko,
  • wnioskodawcy lub członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego (nie dotyczy to świadczeń z państw członkowski UE/EFTA lub z Wielkiej Brytanii).

Od kiedy przysługuje prawo do świadczenia?

Prawo do świadczenia wychowawczego ZUS ustali na tzw. okres świadczeniowy, który trwa od 1 czerwca danego roku do 31 maja roku następnego.

Wniosek złożony od 1 lutego do 31 maja roku, w którym zaczyna się okres świadczeniowy, gwarantuje prawo do świadczenia od 1 czerwca do 31 maja roku następnego.

W przypadku wniosków złożonych po 31 maja roku, w którym zaczyna się okres świadczeniowy, ZUS przyznaje prawo do świadczenia od miesiąca, w którym złożono wniosek do końca okresu świadczeniowego, ale nie wcześniej niż od dnia:

  • urodzenia dziecka,
  • objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka, faktycznego umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej albo w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej albo interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym.

Wniosek o świadczenie wychowawcze złożony na nowo narodzone dziecko w ciągu 3 miesięcy od dnia urodzenia dziecka, gwarantuje otrzymanie świadczenia od dnia urodzenia dziecka.

Jeśli dziecko kończy 18. rok życia w trakcie okresu świadczeniowego, ZUS przyzna świadczenie wychowawcze do dnia ukończenia przez dziecko 18 lat.

Jaka jest wysokość świadczenia?

Świadczenie wychowawcze przysługuje w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko.

Tylko w dwóch sytuacjach ZUS wypłaci świadczenie w niższej wysokości – gdy dziecko urodzi się albo ukończy 18 lat w trakcie miesiąca. W takich sytuacjach kwotę świadczenia wychowawczego za niepełny miesiąc ZUS ustali w następujący sposób:

  • podzieli kwotę świadczenia przez liczbę wszystkich dni kalendarzowych w tym miesiącu,
  • otrzymaną kwotę pomnoży przez liczbę dni kalendarzowych, za które świadczenie przysługuje,
  • kwotę świadczenia zaokrągli do 10 groszy w górę.

Jeśli zgodnie z orzeczeniem sądu sprawowana jest opieka naprzemienną z drugim rodzicem (rozwód, separacja, rozłączenie) w porównywalnych i powtarzających się okresach, to każdemu z rodziców przysługuje świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty za dany miesiąc.

Gdzie i jak złożyć wniosek?

Od 2022 r. aby otrzymać świadczenie wychowawcze trzeba złożyć do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek:

  • SW-R – matka albo ojciec dziecka,
  • SW-O – piecza zastępcza nad dzieckiem albo opiekun prawny lub opiekun faktyczny,
  • SW-D – dyrektor: placówki opiekuńczo-wychowawczej, opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, domu pomocy społecznej.

Wnioski o świadczenie wychowawcze można złożyć tylko elektronicznie. Wszystkie wnioski (SW-R, SW-O, SW-D) można złożyć przez PUE ZUS.

Matka lub ojciec dziecka posiadający numer PESEL mogą złożyć wniosek SW-R także przez:

Alior Bank S.A, Bank PKO BP, Bank Pocztowy S.A, BNP Paribas S.A, BPS S.A, Credit Agricole Bank Polska S.A., Getin Noble Bank S.A., ING Bank Śląski S.A, mBank S.A., Millennium S.A, Nest Bank S.A, PEKAO S.A., Santander, SGB-Bank S.A., SKOK Centrum, SKOK Chmielewskiego, SKOK Energia, Krakowska SKOK, SKOK Kwiatkowskiego, SKOK im. Powstańców Śląskich, SKOK Progres, Regionalna SKOK im. Św. Brata Alberta, SKOK Stefczyka, SKOK Szopienice, SKOK Unii Lubelskiej, SKOK Wisła, SKOK Ziemi Rybnickiej, SKOK Śląsk, SKOK Świdnik.

W przypadku złożenia wniosku przez bank albo portal Emp@tia, i braku profilu na PUE ZUS, Zakład Ubezpieczeń Społecznych założy taki profil na podstawie danych z wniosku.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku?

Aby otrzymać świadczenie wychowawcze trzeba dołączyć do składanego elektronicznie wniosku:

  • oświadczenie sądu opiekuńczego lub ośrodka adopcyjnego o prowadzonym postępowaniu sądowym w sprawie o przysposobienie dziecka – jeśli składa wniosek opiekun faktyczny dziecka,
  • orzeczenie sądu opiekuńczego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka – jeśli składa wniosek opiekun prawny dziecka,
  • zaświadczenie z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo od innego organizatora pieczy zastępczej, które potwierdza umieszczenie dziecka w pieczy – rodzic zastępczy albo osoba prowadząca rodzinny dom dziecka albo dyrektor placówki opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej, interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego (w zaświadczeniu powinna być data umieszczenia w pieczy zastępczej),
  • decyzję albo orzeczenie o umieszczeniu dziecka w domu pomocy społecznej (z datą umieszczenia) – dyrektor domu pomocy społecznej,
  • orzeczenie sądu o ustanowieniu opieki naprzemiennej –w przypadku opieki na przemian z drugim rodzicem w porównywalnych i powtarzających się okresach,
  • dokument potwierdzający charakter pobytu cudzoziemca w Polsce, np. kartę pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”, kartę stałego pobytu, (nie dotyczy to obywateli UE/EFTA).

Kto rozpatrzy wniosek?

Prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na tzw. okres świadczeniowy, który trwa od 1 czerwca danego roku do 31 maja roku następnego. Obecny okres świadczeniowy trwa od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r.

Od 1 lutego 2022 r. ZUS będzie przyjmował wnioski o świadczenie wychowawcze na kolejny okres świadczeniowy od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. ZUS będzie rozpatrywał wszystkie wnioski o świadczenie wychowawcze i będzie je wypłacał.

Kiedy wypłata świadczenia

Wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. można złożyć od 1 lutego 2022 r. Od daty złożenia wniosku z wymaganymi dokumentami zależy termin ustalenia prawa i wypłaty świadczenia.

Prawidłowo wypełniony wniosek z wymaganymi dokumentami – daty wypłat świadczenia:

  • do 30 kwietnia 2022 r. – ZUS wypłaci świadczenie do 30 czerwca 2022 r.,
  • od 1 do 31 maja 2022 r. – ZUS wypłaci świadczenie do 31 lipca 2022 r.,
  • od 1 do 30 czerwca 2022 r. – ZUS wypłaci świadczenie do 31 sierpnia 2022 r.,
  • od 1 do 31 lipca 2022 r. – ZUS wypłaci świadczenie do 30 września 2022 r.,
  • od 1 do 31 sierpnia 2022 r. – ZUS wypłaci świadczenie do 31 października 2022 r.

Świadczenie w formie bezgotówkowej będzie przekazywane:

  • na wskazany we wniosku numer rachunku płatniczego w Polsce,
  • na rachunek bankowy w państwie członkowskim UE/EFTA dla osób mieszkających za granicą,

W przypadku braków lub błędów we wnioskach:

ZUS wzywa do poprawienia wniosku w ciągu 14 dni.

W przypadku niezłożenia wymaganych dokumentów, ZUS wzywa do ich dostarczenia i wyznacza termin od 14 do 30 dni.

Wiadomość o tym, że trzeba poprawić lub uzupełnić wniosek rodzic otrzyma na adres mailowy oraz numer telefonu, który podał we wniosku.

W przypadku braku poprawy, nieuzupełnienia dokumentów w wyznaczonym terminie, ZUS nie rozpatrzy wniosku.

Informację o przyznaniu świadczenia wychowawczego otrzymuje się na swój profil na PUE ZUS, a także mailem na adres, który podano we wniosku.

Instrukcja „Gdzie na portalu PUE ZUS znaleźć korespondencję w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze” (plik docx 826kb).

Jak się odwołać od decyzji?

ZUS wyda decyzję w następujących sprawach:

  • odmowy przyznania świadczenia wychowawczego,
  • uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia,
  • nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego.

Od decyzji możesz odwołać się do Prezesa ZUS w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji.

Od decyzji Prezesa ZUS przysługuje Ci skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w ciągu 30 dni od doręczenia decyzji.

Gdzie można otrzymać pomoc?

W sprawie świadczenia wychowawczego można otrzymać pomoc:

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz.  2407 ze zm.).

Instrukcje:

  1. Instrukcja wniosek 500 plus dla rodzica_SW-R_bez koordynacji (doc 1,8mb)
  2. Instrukcja wniosek 500 plus dla rodzica_SW-R_z koordynacją (doc 2,6mb)
  3. Instrukcja wniosek 500 plus dla opiekuna_SW-O_bez koordynacji (doc 1,4mb)
  4. Instrukcja wniosek 500 plus dla opiekuna_SW-O_z koordynacją (doc 2,1mb)
  5. Instrukcja wniosek 500 plus dla dyrektora placówki wychowawczej_SW-D (doc 1,1mb)
  6. Jak dodać załącznik do wniosku 500 plus (doc 528kb)
  7. Jak sprawdzić szczegóły wniosku 500 plus (doc 420kb)
  8. Instrukcja „Gdzie na portalu PUE ZUS znaleźć korespondencję w sprawie wniosku o świadczenie wychowawcze” (plik docx 826kb)